Lưu trữ | Kiến thức đầu tư RSS for this section

Chú trọng tới sự phù hợp

Tuần vừa rồi, tôi có cơ hội được nói chuyện với một doanh nhân người Đài Loan gốc Việt. Chị ấy cũng đang điều hành một văn phòng đại diện của hãng cà phê Việt Nam có tên tuổi ở Đài Loan. Tuy vậy, loại cà phê hòa tan loại 3 trong 1 vốn được ưa chuộng trong nước lại không hề được lòng người tiêu dùng xứ đó. Thay vào đó, họ lại rất chuộng cà phê Starbucks, món đồ uống mà người dân Việt Nam ngày nay không mấy mặn mà. Vậy đấy, không phải món đồ ăn, thức uống nào bán chạy ở nơi này thì sang nơi khác cũng chiếm thế thượng phong và ngược lại.

chu-trong-toi-su-phu-hop

Có một bạn từng viết mail cho tôi và bày tỏ ước mơ được trở nên thành công như Jack Ma hay Mark Zuckerberg. Tôi rất tôn trọng những mơ ước, hoài bão của các bạn trẻ, nhưng hãy thử đặt câu hỏi rằng nếu Mark Zuckerberg sống ở Việt Nam thì liệu anh ta có đạt được thành công rực rỡ như vậy không? Chắc là khó, đúng không? Tương tự như vậy, tại sao nước ta lại không có sàn thương mại điện tử nào nổi danh như Alibaba của Jack Ma? Thứ nhất, Alibaba là nơi quy tụ các nhà sản xuất bán buôn của Trung Quốc, hoạt động của trang này là thông qua thương mại điện tử, phân phối hàng hóa đi khắp thế giới. Điều này đối với chúng ta dường như là không thể, bởi lẽ hàng hóa ở Việt Nam sản xuất đa phần đắt hơn Trung Quốc, nhưng chất lượng chưa chắc đã hơn hẳn. Thứ hai, Alibaba được Chính phủ Trung Quốc hậu thuẫn với nhiều ưu đãi. Suy cho cùng, hoạt động của website này giúp thúc đẩy xuất khẩu, mang lại ngoại tệ và giải quyết công ăn việc làm cho người dân Trung Quốc. Ngược lại, ở Việt Nam, chưa có một trang web nào giúp bán hàng “made in Vietnam” ra thế giới, trái lại, chủ yếu là bán hàng hóa nhập khẩu cho người dân trong nước. Nói như vậy để thấy rằng mỗi một thành công phải hội tụ đủ điều kiện với hoàn cảnh, thời cơ, môi trường thuận lợi. Không phải muốn được như những người nổi tiếng thì cứ cố gắng bắt chước họ là được mà quan trọng hơn cả là bạn phải lựa chọn được hướng đi phù hợp với mình.

Tới đây, hẳn có bạn sẽ thắc mắc tại sao có người học ngành này nhưng lại thành công trong lĩnh vực khác. Đúng là vậy, nhưng không phải họ rời khỏi trường học là họ ngưng không học nữa mà trong quá trình làm việc, lao động, họ tích lũy dần kinh nghiệm và kiến thức, từ đó theo đuổi đam mê của mình. Nếu có đam mê và mạnh dạn theo đuổi điều mình muốn, bạn sẽ trở thành chuyên gia trong lĩnh vực đó nếu nỗ lực không ngừng nghỉ. Khi đó, kỹ năng, phẩm chất của bạn sẽ vượt lên trên đối thủ và từ đó giành được lợi thế của riêng mình.

Tuy vậy, nhiều người sau khi chọn cho mình hướng đi thì lại không đủ kiên trì để theo đuổi nó, đặc biệt là sau khi gặp thất bại, khó khăn. Phần lớn mọi người không có đủ kiên nhẫn và niềm tin để rồi ngọn lửa trong họ dần vụt tắt đi. Họ muốn thành công trong chốc lát và muốn thấy kết quả ngay tức thì. Mỗi lần gặp khó khăn họ nghĩ rằng họ thiếu khả năng và bỏ cuộc. Vì vậy họ đã không bao giờ đạt được ước mơ của đời mình.

Capro

23/05/2016

Khởi nghiệp – con đường không trải hoa hồng

Tình cờ đọc được bài báo dưới đây, tôi nghĩ rằng sẽ có rất nhiều người khởi nghiệp ít nhiều đồng cảm. Tuy vậy, bài viết này chỉ cho độc giả thấy sự thực “phũ phàng”, chứ chưa chỉ ra làm sao để con đường khởi nghiệp bớt chông gai hơn. Phải chăng muốn làm giàu, nhất thiết phải chấp nhận đau thương như bạn gái dưới đây và dù có khó khăn tới đâu đi chăng nữa cũng không được bỏ cuộc?

khoi-nghiep-con-duong-khong-trai-hoa-hong

Hành trình ‘không hề trải hoa hồng’ từ hot girl công sở thành bà chủ bán shop.

Tôi học FTU2. Giờ tôi tự làm cho chính mình (self-employed). Tôi không startup, startup lớn lao quá, tôi chưa có cái tầm vóc ấy. Tôi chỉ kinh doanh nhỏ lẻ thôi.

Ngày xưa từng đi làm thuê cho người khác, cũng làm truyền thông, cũng được chủ doanh nghiệp ngồi hỏi tư vấn truyền thông các kiểu. Mà chuyện đó đã cũ rồi. Tôi dẹp hết, vứt hết, vứt mấy cái mác kêu kêu “communication executive” (chuyên viên truyền thông) hay “communication manager” (giám đốc truyền thông) các kiểu. Vứt cuộc sống fancy sáng dậy lựa váy vủng, tô son siếc, nhảy lên xe chạy cái vèo tới công ty. Xuống xe, bấm cửa thang máy, lắc hông qua lại cho nó điệu đà, rảnh rảnh lôi điện thoại ra ngắm xem son hôm nay đã đủ đẹp chưa? Túi hôm nay đã ton sur ton với váy áo chưa? Bấm thẻ, ngồi vào chỗ làm, máy lạnh phà phà mát rượi, đi pha cốc cà phê, uống vài ngụm cho tỉnh táo tinh thần, rồi làm việc.

Tối 6h xong việc thì team tụ họp ăn uống, xem phim, nhậu nhẹt, khi thì 8h xong, khi thì 9h xong. Lết được về nhà là 10h tối rồi. Lúc đấy chỉ có lướt facebook, up hình, up status, chat bắn tim qua lại, tắm giặt rồi ngủ. Sáng mai lại cái vòng quay đấy. Váy váy áo áo, ăn ăn uống uống, nhậu nhậu nhẹt nhẹt. Tất nhiên không thể thiếu kèm theo các cuộc vui là tám nhảm. Từ ông CEO A gặp dớp gì, đến công ty B truyền thông dở, đến đánh giá sản phẩm C launching thành công, rồi anh D cãi nhau với anh Z tung trời khói lửa, cô Y làm vậy là sai lắm, vừa không có bản lĩnh vừa dốt chuyên môn…

Chao ôi là tám, chửi sếp, phán xét người ta, có nói cả ngày cũng không hết được. Mà có chuyện gì để làm ngoài công việc, tám nhảm, than vãn đâu? Cả ngày ngồi trong văn phòng, nắng không tới mặt, mưa không tới đầu. Có khi ngoài kia Sài Gòn đang mưa muốn lụt hết cả đường phố, thì trong văn phòng máy lạnh ấy thậm chí còn chẳng biết là mưa có tồn tại.

Rồi tiền là tiền. Làm cũng có tiền đấy mà sao nó cứ bay đi đâu hết. Quần áo này, váy này, giày dép này, vòng nhẫn này, cà phê này, nhậu nhẹt này, phim phiếc này. Cứ team, bạn bè, công ty tụ họp vài bận là triệu triệu chớp cánh bay đi thôi. Cuối tháng lại quay về mì gói, cơm nguội, chực chờ lương tới. Lương mà dám tới trễ 1 ngày là thôi rồi, sếp hay quản lý gì cũng được chửi tơi bời khói lửa hết. Tao làm muốn chớt mà không trả lương cho tao là sao?

Rồi chán. Chán cái cuộc sống ấy. Chán những cuộc trò chuyện vụn vặt, hết quần áo váy vóc son môi lại tới bình phẩm ca sĩ diễn viên rồi đánh giá chuyện nhà chuyện con chuyện gia đình sếp.

Đến lúc, mệt.

Tôi bỏ.

Đi ra tự buôn bán. Tự kinh doanh. Chắc mẩm là đời nó sẽ lên hương lắm. Từ làm thuê, tao đã lên được làm chủ. Ồ yes. Theo xu hướng. Oai phết. Kể ra thì không có vốn, nhưng không sao, tới đâu hay tới đó.

Thế là biết mùi.

Trước khi đi buôn bán, có 1 anh đi trước, khuyên là: “Em làm chắc chắn là được. Vấn đề em có dám vứt cái tôi đi không? Em có đủ mặt dày không?”.

Chao ôi, có đủ mặt dày không?

Ừ, tôi có đủ mặt dày không?

Không có vốn. May mà có người quen, được lấy hàng trước trả tiền sau. Lúc lấy hàng, mới kinh doanh, không nắm chắc giá cả, bán hơi bị hớ, chị chủ nguồn hàng nói: “Thôi chị giảm cho mày. Tao bán nhiều, tao giảm không sao. Mày có mấy đơn hàng đâu”. Tôi cúi đầu. Đúng. Chị nói đúng. Phải người tốt lắm mới thương mình như thế.

 Nhưng cái chữ có – mấy – đơn – hàng – đâu nó mô tả đúng cái tình cảnh của mình. Cái đó mới là đắng cay.

Ngày xưa thì hết váy lại đến giày cao gót, đi bộ 200m là đã than lở trời lở đất. Giờ thì chỉ quần jean áo thun dép bệt, Sài Gòn có bốn hướng Bình Thạnh, Bình Tân, Bình Chánh, Gò Vấp thì 1 ngày chạy hết cả bốn. Sài Gòn nắng như cái chảo lửa, thế mà 12h cũng phi ra đường. Ở nhà thì mất đơn hàng, ra đường thì có tiền, chọn đi! Có mà là 12h đêm cũng xông ra tuốt chứ đừng nói gì là giờ trưa thế. Cơm ăn thì ngày 3 bữa, ngày 2 bữa, ngày thì 3 bữa cộng làm một.

Ngày xưa thích câng mặt lên bình phẩm “quảng cáo này dở”, “chiến dịch này không hay”… Giờ thì đến 1/10 cái chiến dịch đó mình cũng không làm được. Tiền đâu mà làm? Hệ thống đâu mà làm? Chạy quảng cáo facebook ngày xưa tiêu cả trăm ngàn thấy quá ít, phải xài vài triệu mới biết hiệu quả đến đâu. Giờ facebook cắn 3 chục nghìn thôi mà không ra đơn hàng nhìn cũng thấy đứt mấy khúc ruột. Là tiền đấy, là tiền đấy, không phải hến ngoài biển đâu mà lượm, cũng không phải lá mít mà hái, facebook mày đã tiêu tiền thế thì làm ơn cho tao cái đơn hàng được không??

Ngày xưa bước vào công ty nhà người ta thì bình phẩm, phê phán, góp ý, cái này xấu quá, cái kia tệ quá anh ạ, sao anh không sửa đi? Giờ thì căng mặt ra cười nghe người ta góp ý, em không được, cái này không hay, cái kia không tốt. Đấy. Đời vốn tức cười, là vốn tức lắm vẫn phải cười. Người ta góp ý là muốn tốt cho mình, quá cám ơn. Mà còn làm? Sửa 1 cái là bay 1 cục tiền. Chỉnh 1 câu lại bay 1 cục tiền. Tiền, tiền. Rồi thời gian, thời gian không đủ. Rồi nhân sự, không dám thuê người, làm gì có tiền trả cho họ? Rồi đơn hàng, hôm nay từ sáng đến chiều không ra đơn hàng đã thấy nhấp nhổm như ngồi chảo lửa. Khách vừa inbox là tôi như được lôi từ địa ngục lên thiên đường, vội vã nhào vào chat ngay. Inbox bạn bè một nghìn năm không trả lời nhưng inbox khách là trong vòng 1 phút phải có reply ngay lập tức.

Ngày xưa làm truyền thông đấy. Cũng ghê gớm đấy. Thế mà bây giờ còn không tự truyền thông nổi cho thương hiệu của mình. Như cái tát vào mặt.

Rồi cái tôi tan nát.

Cái tôi tan nát qua mấy lần chửi, nghe góp ý, bị mắng, rồi khách hỏi, hàng em đâu, sao không đến. Cái tôi tan nát qua một tỉ chuyện không như ý mình. Hôm nay muốn chạy quảng cáo thì thẻ visa bị cấm. Hôm nay muốn viết xong bài thì đủ thứ xảy ra.

Hễ cái gì mà lên plan là không làm được theo plan. Xưa viết plan cho khách là cũng phải powerpoint, Excel, timeline, gửi qua email, tracking timeline. Giờ chán quá không thèm plan Excel nữa, tao viết ra giấy cho lẹ, hỏng thì sửa cho nhanh. Timeline vứt đi, đơn hàng mới là tất cả.

Rồi cái tôi tan nát qua những lần thiếu tiền. Tiền, tiền, tiền! Hồi làm thuê chẳng thấy tiền quan trọng bởi vì sướng quá, dù ngày hôm đó có vểnh râu lên lướt facebook vẫn có tiền lương chạy vào tài khoản. Còn giờ đứa nào dám nói tiền không quan trọng ra đây dùm cái, tát vào mặt tôi 1 phát xem thử đây là thực hay là mơ? Nói là tiền không quan trọng? Đúng, không quan trọng bởi nó quá quan trọng! 1 ngày thức dậy là 1 ngày tự hỏi: Kiếm tiền như thế nào? Đơn hàng ở đâu? Phải làm gì để tăng sale? Rồi làm gì, làm gì nữa?

Nhiều lúc cảm xúc nó lên cao đỉnh điểm, vừa muốn khóc vừa muốn cười sằng sặc. Có khi mặt bình thản im lặng là thế nhưng kỳ thực đang điên tiết. Có khi buồn khủng khiếp. Làm vài tháng mà trăm lần tự hỏi mình có đang đi đúng đường hay không? Bao nhiêu lần nghĩ hay là thôi lấy 1 công việc làm thuê? Thực ra tôi vẫn phải đang làm thuê part time để có 1 nguồn tiền cơ bản đủ nuôi sống mình hằng tháng. Tiếp tục hay dừng lại? Sao mà tôi chưa bao giờ hiểu là tự làm chủ nó vất vả thế này? Động một tí đến tiền thôi cũng giãy nảy lên vì sợ rủi ro. Kinh doanh không có vốn, làm gì cũng sợ không thu lại được tiền, làm gì cũng sợ lỗ. Thế mà ngày xưa sếp không duyệt kế hoạch thì ngoài miệng cười còn trong lòng chửi mười tám đời tổ tông sếp không trân trọng chất xám của em. Giờ thì chất xám cái gì! Chỉ có tiền và đơn hàng mới là quan trọng để nuôi sống tôi, nuôi sống cái thương hiệu bé tí của tôi, từng ngày…

Rồi khi thấy bạn bè chụp ảnh check in quán ăn nhà hàng, lại thấy lòng quặn lại. Rồi up ảnh váy váy áo áo, son son phấn phấn, thấy lòng mình lại đứt ra từng khúc. Ganh tị quá. Tụi nó sướng ghê. Nắng không tới mặt. Mưa không tới đầu. Còn mình ngồi ở giữa 1 đống ngổn ngang, với 1 cái thương hiệu không ai biết tới, 1 số tiền nợ nguồn hàng, dự định tương lai xoắn xuýt với hiện tại, học hành, tốt nghiệp, công việc tạm thời, và đủ thứ khác.

Lắm lúc muốn bật khóc ngay giữa cái đống đấy. Nhưng tôi vẫn đi. Có chọn lại cũng không chọn đi làm thuê.

Lỡ tự làm cho mình rồi. Lỡ hiểu cái cảm giác đó rồi. Cái tôi tan nát. Cái sự “chảnh” – mà FTUer ai cũng có không ít thì nhiều – nó tan nát. Thấy mình chẳng khác gì ông bán cơm hay bà bán quán. Chẳng có gì ưu việt hơn cả, chúng ta đều giống nhau. Chả có gì để mà kênh với chả kiệu.

Giờ chẳng có gì xấu hổ. Xưa khi hết tiền không dám đi café với bạn bè, sợ lúc móc tiền trả nó thấy tiền lẻ nó khinh cho. Giờ bước vào thế giới di động, túm sale hỏi han đủ thứ trên trời dưới biển, thử 3 cái điện thoại đến lúc móc tiền ra trả mới thấy thiếu 51.000 đồng. Thế thôi chào 4 bạn nhân viên thế giới di động tớ đi về. Chả thấy xấu hổ. Chả thấy ngại ngùng. Ừ thì tui hết tiền như thế đấy. Gặp bạn bè, nói thẳng ra: Tao nghèo, ồ kế? Thích thì chơi, không thích thì nghỉ. Tui giờ nghèo thế đấy, làm gì nhau?

Giờ chẳng có gì là tiểu thư khuê các. Cũng chẳng có ngại nắng ngại gió “ngại xa ngại mệt” mà cái dân văn phòng hay kêu ca. Giờ cũng không còn cái than vãn, sếp khó, việc nặng, khách hàng như đồ điên mà xưa khi đi làm hay nói. Giờ thì ai mang tiền đến cho tui thì đó là thượng đế. Chấm hết. Không có gì là khó, cái khó đã trải qua rồi. Giờ chỉ có khó hơn và khó hơn nữa thôi. Mà thôi chả có gì sợ. Kệ nó. Đã ra nông nỗi này rồi, thì cũng chẳng có mấy cái gì tệ hơn được đâu. Cùng lắm là nghèo như thế này. Thì sao? Kệ. Chả sợ. Cứ làm thôi.

Giờ đã hiểu thế nào là sự cô đơn. Đó là cảm giác không có ai hiểu mình. Bạn bè không hiểu được. Người tốt thì góp ý chân thành cho thương hiệu, cái cảm ơn đó không bao giờ hết được. Người không tốt thì khinh nó là dân buôn bán, nghi là nó tính trục lợi gì ở mình đây, không chơi nữa. Ừ thì thôi. Kệ bạn.

Cái cô đơn, cái lo lắng, những cảm xúc đỉnh điểm: lo lắng đỉnh điểm, buồn bã đỉnh điểm, hồi hộp từng ngày, trông chờ từng đơn hàng… sự cô đơn khi thấy con đường của mình hiếm người hiểu, thấy tầm nhìn của mình không trở thành hiện thực mà bây giờ toàn thấy là thử thách ngổn ngang…

Thật là giờ đã hiểu. Hiểu rồi thì không trở lại được. Cái cô đơn của tự làm chủ nó kỳ lạ lắm, nó buồn là thế, nó hoang mang là thế, mà sao biết 1 lần rồi là không dứt ra được… Tại sao thế nhỉ?

Và ước mơ. Ước mơ vẫn còn nguyên đó. Và tầm nhìn. Nhìn là vài tháng nữa, 1 năm nữa mình muốn gì. Lắm lúc bước vào quán café, ví như The Coffee House chẳng hạn, không bao giờ hết ngưỡng mộ tầm nhìn của người đứng đầu. Giỏi quá. Làm được 1 chuỗi đẹp đẽ thế này. Còn mình vài đơn hàng vài khách hàng thôi cũng xử không xong. Tầm nhìn của họ xa quá.

Một ngày nào đó, mình sẽ được như họ. Mình sẽ giỏi được như họ. Mình sẽ xử lý được như họ. Giờ tầm vóc mình còn bé, đời tặng cho ít thử thách be bé, phải vật lộn cho nó xong. Thuyền to thì gió lớn. Mình sẽ làm được chuyện lớn, khi tầm vóc đủ lớn. Chắc chắn 1 ngày nào đó sẽ được. Chắc chắn. Giờ không sao. Mình còn trẻ lắm. Mới có hai mấy tuổi thôi. Đời mình còn dài, cơ hội còn nhiều, miễn là mình chịu cố gắng. Miễn là mình kiên cường. Con gái thì sao chứ, giới tính không liên quan gì cả. Chỉ cần có bản lĩnh, còn ước mơ, vẫn tin tưởng và kiên trì. Chắc chắn 1 ngày nào đó mình sẽ làm được.

Và thế, những buồn vui suốt mấy tháng qua không biết viết thế nào cho đủ. Chỉ có vài lời gửi đến FTUer. Các bạn thích sao cũng được, làm thuê thì sướng cái là an toàn an tâm. Tự làm chủ thì bạn thấy hành trình của mình rồi đó, từ phấn khích đến sợ hãi đến tơi bời đều có cả. Chỉ được tự do, nhưng tự chịu trách nhiệm cho tất cả. Ôi cái tự do giá phải trả sao mà đắt thế.

Làm thuê thì cái tôi dễ lên cao chót vót khi thấy mình tạo được thành quả. Đôi khi mình quên mất nhờ hệ thống có sẵn của công ty mình mới đạt thành quả nhanh thế. Tự làm chủ dễ gặp cái tôi tan nát khi thấy mình không làm được gì ra hồn chả có cái gì hậu thuẫn.

Thế mới hiểu sao người ta bảo tự làm chủ phải có đam mê. Ừ, phải có 1 cái gì đó ngọt ngào như đam mê, để ăn tạm cho đỡ những lúc cay đắng. Mà lúc cay đắng thì nhiều lắm. Đếm không nổi đâu. Lắm lúc chỉ biết ngồi bần thần, uống cốc cà phê, chẳng nghĩ gì cả, phần vì nhiều thứ quá không biết nghĩ gì, phần vì buồn quá không nghĩ ra được gì nên hồn.

Nhưng tôi vẫn thích. Vẫn thích làm chủ. Kể từ khi làm chủ, tôi thấy mình rất thường, rất gần, và rất đời. Chẳng có gì cao sang, chẳng có gì quý phái. Chỉ như bà bán rau ngoài chợ thôi. Mỗi ngày còn sống và chiến đấu là 1 ngày vui. Hôm nay thất bại thì có sao cơ chứ, thất bại đâu phải gặp lần đầu, đã thất bại đến nỗi chán luôn rồi, không sợ thất bại nữa rồi.

Khi làm chủ, tôi thấy mình sống từng ngày thật ý nghĩa, thật mặn, thật chất.

Không còn những ngày chỉ trông đồng hồ đến 6h tối để bay ra khỏi công ty, không còn những ngày sáng thức dậy thấy đồng hồ chỉ 8h là chán, không muốn thay đồ đi làm. Mỗi sáng lại 1 câu hỏi: Hôm nay làm gì để tăng sale đây?

Kết quả cuối ngày nó sẽ là đáp án cho nỗ lực của mình. Mà nó phũ phàng lắm. Làm tốt hay làm tệ, doanh số nó sẽ lột trần tất cả. Dù muốn hay không vẫn phải đối mặt với thực lực của mình. Ra tiền nhiều hay ít do mình giỏi hay dở thôi. Đối mặt đến khi cái tôi tan nát, không sợ nhục, không sợ ngu, không sợ dốt; vì nhục quá nhiều, ngu quá nhiều, dốt quá nhiều rồi. Thế thì có gì sợ mà không tiếp tục?

Tiến lên thôi. Mỗi ngày mới, bước thêm 1 bước. Cuộc đời này sống không quan trọng bao lâu, mà quan trọng là chất lượng đúng không? Thế thì ở tuổi 21, những tháng qua, tôi đã trải nghiệm rất nhiều rồi. Tự làm chủ, bầm dập và buồn bã. Nhưng tôi thích nó. Tôi yêu cuộc sống ấy. Tôi thấy cuộc sống đó thật ý nghĩa. Tôi thấy cuộc sống đó thật sâu. Thật chân thật.

Ừ, thế thì cứ tiếp tục thôi. Đường thì còn dài lắm, dài mênh mông. Nhưng cứ đi thì chắc cũng phải tới, nhỉ!

Tôi nghĩ có rất nhiều người trẻ tràn đầy đam mê, nhiệt huyết và sẵn sàng chịu gian khổ như bạn trẻ này. Nhưng có lẽ cũng chính vì quá đam mê và ít nhiều mộng tưởng về hai chữ “khởi nghiệp”, “làm chủ” nên nhiều người trong đó có cả bạn gái ở trên đã thiếu đi sự chuẩn bị kỹ càng và đầu tư thích đáng.

Trước tiên, phải kể tới đó là bạn gái này có năng lực, có chuyên môn. Thế nhưng, đáng tiếc là bạn ấy lại không lựa chọn sở trường của mình để khởi nghiệp (dịch vụ truyền thông, marketing) mà lại chọn con đường bán hàng online. Cho dù bạn có lợi thế về nguồn hàng thật đấy, nhưng trong kinh doanh, không chỉ có nguồn hàng tốt là thắng mà quan trọng hơn cả là khả năng tìm kiếm khách hàng, đảm bảo đầu ra. Điều mà bạn ấy còn thiếu không chỉ có vốn bằng tiền mà còn là kinh nghiệm, các mối quan hệ, cách xử lý tình huống…

Thứ hai, mặc dù có đam mê làm chủ, nhưng dường như bạn trẻ này không hề có sự chuẩn bị. Bạn ấy khởi sự kinh doanh một cách rất ngẫu hứng “Đến lúc, mệt.Tôi bỏ.”. Thậm chí, tiền vốn khởi nghiệp cũng không có nhiều vì tháng nào cũng hết tiền tháng ấy. Khi đọc báo, bạn thường thấy người ta viết tấm gương này, tấm gương nọ kiếm tiền tỷ từ kinh doanh online. Nhưng xin thưa không ai biết việc họ đã trả giá bao nhiêu để có được thành công ấy. Đằng sau mỗi một chiến dịch quảng cáo, chạy ads là cả một sự chuẩn bị, tính toán kỹ lưỡng từ tìm nguồn hàng, so sánh giá cả, chất lượng, lên kế hoạch chi phí, giao hàng, vận chuyển, tính giá bán, tính chi phí quảng cáo, điểm hòa vốn… Thậm chí chính xác tới mức bao nhiêu chi phí quảng cáo bỏ ra thì phải có một lượng đơn hàng tương ứng thu về, chứ không phải than trời, trách đất khi mất ba mươi ngàn tiền quảng cáo mà không có đơn hàng. Benjamin Franklin từng nói rằng “If you fail to plan, you are planning to fail”. Không phải ngẫu nhiên mà những người thành công thường lập kế hoạch cho công việc và cho cuộc đời của họ.

Thứ ba, đọc hết câu chuyện, tôi nhận thấy rằng bạn ấy đang bế tắc trong kinh doanh. Không tìm được khách hàng, đơn hàng thì không có nhiều, không có tiền để gặp bạn bè uống cà phê… Điều đáng khen là bạn đó vẫn tràn trề niềm tin và hy vọng. Nhưng cuộc sống đâu trải hoa hồng, không làm ra lợi nhuận, bạn không thể duy trì cuộc sống bình thường chứ đừng nói tới kinh doanh. Mọi lời hô hào tiến lên, cố gắng… chỉ là sáo rỗng nếu không có một phương pháp, nguồn lực hợp lý để xoay chuyển cục diện. Trong một bài viết trước đây tôi có viết rằng trong 36 kế, “tẩu vi” được gọi là thượng sách vì nó giúp bảo toàn nguồn lực. Nều bạn còn thiếu quá nhiều thứ giống như bạn trẻ trên đây: tri thức, vốn liếng, kinh nghiệm để thành công mà chỉ có lòng đam mê thì rút lui là cách tốt nhất giúp bạn vượt qua bế tắc. Rút lui không phải là thất bại vĩnh viễn hoặc gục ngã mà tạm thời quay trở lại làm thuê, tiếp tục tích lũy thêm vốn, kinh nghiệm và mở rộng các mối quan hệ cho lần khởi nghiệp tiếp theo. Rút lui những vẫn phải duy trì ý chí, quyết tâm và niềm đam mê làm chủ bởi nếu thiếu đi điều này, thất bại của bạn sẽ là mãi mãi.

Con đường tới vinh quang rất chông gai và tràn đầy thử thách, nhưng không phải cứ đi là bạn sẽ tới, mà bạn chỉ tới khi đi đúng hướng và biết rõ mình phải làm thế nào để tới đích được mà thôi!

Capro

08/05/2016

Làm giàu cần thận trọng!

Hôm nay, tôi đọc được một bài báo nói về câu chuyện khởi nghiệp thành công của một nhà phát minh trẻ. Với mong muốn tận dụng nguồn chất thải từ nghề sản xuất bột sắn, rong riềng, góp phần làm sạch môi trường, anh ta đã nghiên cứu và cải tạo bùn thải thành phân bón hữu cơ tổng hợp. Hiện tại, công ty của anh có gần 20 công nhân, mỗi năm sản xuất 1.400 tấn phân hữu cơ. Nhưng để đạt được thành công này, anh ta đã phải trả giá khá đắt. Ban đầu, vì không có vốn, anh đã mạnh dạn vay vốn ngân hàng 60 triệu VND để đầu tư sản xuất, nhưng sau đó vì không bán được sản phẩm nên đã bị ngân hàng niêm phong nhà cửa, cả gia đình phải ở trong gian bếp tạm 10m2, thậm chí tiền học của 4 đứa con cũng phải khất nợ hàng chục lần.

Câu chuyện trên có lẽ sẽ làm sôi sục ý chí làm giàu của các bạn trẻ. Nhiều bạn sẵn sàng vay vốn để lao vào thực hiện ý tưởng kinh doanh của mình. Có đam mê, có quyết tâm là tốt, bởi không có đam mê thì hành động không mạnh mẽ, hành động không mạnh mẽ thì sẽ không đạt được thành quả lớn. Thế nhưng, nếu câu chuyện rẽ sang một hướng khác thì các bạn sẽ nghĩ sao? Tôi biết có rất nhiều người trong hoàn cảnh khó khăn không hề được sự ủng hộ của người thân, bạn bè, thậm chí gia đình cũng rời bỏ. Nếu trong hoàn cảnh bị niêm phong nhà, vợ, con cũng bỏ anh ta đi để tìm cách duy trì cuộc sống thì liệu anh ta có gượng dậy nổi không? Trên thực tế, chuyện này là không hiếm, dưới đây là một ví dụ:

Năm 2000, sau khi tốt nghiệp Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội, tôi đã trải qua nhiều vị trí công việc từ nhân viên phòng nhân sự, chuyên viên, phó phòng dự án đầu tư, trưởng phòng rồi giám đốc nhân sự tại một số công ty nhà nước lẫn 100% vốn nước ngoài.

Tháng 7 vừa qua, tôi từ bỏ vị trí giám đốc nhân sự với mức lương 2.000 USD mỗi tháng để bắt tay vào khởi nghiệp với dự án ngân hàng hồ sơ ứng tuyển. Đây không phải là lần kinh doanh đầu tiên của tôi. 8 năm trước, tôi đã từng start-up thất bại với mô hình trồng rau an toàn tại Đồng Tháp.

Đầu năm 2007, khi đang là nhân viên một công ty xây dựng tại Tây Nam Bộ, nhận thấy nhu cầu về rau an toàn bắt đầu manh nha trên thị trường, tôi đã nghỉ việc để chuyên tâm sản xuất kinh doanh. Dùng toàn bộ 200 triệu đồng tích cóp của hai vợ chồng và một phần vốn vay từ người thân, tôi thuê 4,5 ha đất và đầu tư quy trình sản xuất rau an toàn theo tiêu chuẩn VietGap. Mọi thứ đã diễn ra rất suôn sẻ, sau gần 2 năm hoạt động sản xuất kinh doanh đi vào ổn định, bắt đầu cho lợi nhuận.

Nhưng chỉ sau một đêm lũ tràn về, toàn bộ khu trồng rau bị ngập trắng. Khác với lũ miền Bắc rút nhanh, lũ tại các tỉnh miền Tây Nam Bộ phải mất 2-3 tháng mới cạn nước. Tâm huyết, tiền bạc, công sức không cứu vãn được gì ngoài một phần diện tích trồng rau mầm không bị ngập, tôi chỉ còn biết trông chờ doanh thu vào số lượng rau ít ỏi của phần diện tích này.

Thực tế khi đó, nhiều người chưa quen sử dụng rau mầm nên sức tiêu trên thị trường khá hạn chế. Để cơ sở có thể cầm cự, tôi tìm cách mở rộng thị trường rau mầm ra Hà Nội. Để lại vợ con trong Nam, một mình tôi ra Bắc dò dẫm tìm kiếm thị trường, vừa sản xuất, kinh doanh. Cũng may được gia đình tại quê nhà hỗ trợ nhân công cắt rau, đóng hộp, vận chuyển đến các chợ đầu mối, nên tôi cũng đỡ vất vả phần nào. Song với chi phí đầu tư hạn hẹp, sản phẩm rau mầm không được quảng bá rộng rãi, nên dù chất lượng tốt rau vẫn không thể vào các siêu thị.

Vài tháng sau, đúng lúc sản phẩm rau mầm của tôi cũng bắt đầu có chỗ đứng tại miền Bắc, thì gia đình trong Nam lại gặp trục trặc. Tôi phải bỏ dở hết để quay vào Nam. Không thể tìm được đối tác tin cậy, am hiểu sản phẩm để giao phó, tôi đành để dự án rau sạch phá sản. Mất vốn, thất nghiệp, gia đình trước nguy cơ ly tán… thú thật khi đó tôi đã triền miên trong bia rượu, tuyệt vọng suốt mấy tháng liền.”

Phần lớn nguyên nhân dẫn tới thất bại của người khởi nghiệp là không tìm được đầu ra và cạn vốn. Tôi nghĩ rằng đối với câu chuyện thứ nhất, sai lầm của anh nông dân kia là đã vội vay vốn đầu tư mở rộng sản xuất trong khi đầu ra chưa ổn định. Những khó khăn như bị niêm phong nhà, thiếu tiền sinh hoạt gia đình hoàn toàn có thể hạn chế được nếu như anh ta tìm cách tiến từ từ, sản xuất từng chút một sau đó mới đem chào hàng. Khi khách hàng đã quen và công nhận chất lượng sản phẩm của mình mới nên vay vốn, mở rộng sản xuất.

Hành động mạnh mẽ, quyết đoán không có nghĩa là hành động thiếu suy xét, không có dự trù, kế hoạch rõ ràng. Hiện nay, nhiều người vẫn nghĩ rằng làm giàu là phải liều mạng. Một khi bạn hành động như vậy, hậu quả nhẹ nhàng nhất cũng là trắng tay. Thiết nghĩ tại sao những mô hình đầu tư tiền ảo, kinh doanh đa cấp lừa đảo vẫn thành công? Đó chính là vì nhiều nhà đầu tư chỉ quan tâm tới lợi nhuận được hứa hẹn mà không hề biết bộ máy đó vận hành như thế nào để sinh ra lợi nhuận. Nếu ai khuyên can thì ra sức nói rằng nếu không có quyết tâm, không có ý chí thì không thể làm giàu được.

Tỷ phú Warren Buffet có khuyên rằng :“Rủi ro lớn nhất đến từ việc không hiểu rõ bản thân đang làm gì. Ngay cả khi có những vấn đề có liên quan đến may rủi thì khả năng của bản thân vẫn đóng một vai trò vô cùng quan trọng”. Ở hai câu chuyện trên đây, người khởi nghiệp đều hiểu rõ con đường mà họ phải đi mà còn gặp khó khăn, thất bại nữa là những nhà đầu tư “tay mơ”, nhắm mắt làm liều.

Trong cuộc sống, mặc dù có những lúc chưa đủ thông tin cần thiết, chúng ta vẫn phải ra quyết định. Thế nhưng, sau một thời gian dài hoạt động, nghiên cứu, kiểm chứng, bạn phải biết cách để hạn chế rủi ro ở mức thấp nhất. Đối với một dự án kinh doanh, hãy nghĩ tới việc tiếp thị sản phẩm, dịch vụ, tìm thị trường trước khi đầu tư ồ ạt, sản xuất hoặc mua về một núi hàng rồi không bán được. Đối với đối tác, hãy chọn người có năng lực, thẳng thắn, chân thành và cùng chí hướng với bạn. Một người bạn không bao giờ nói với bạn những lời thành thực, khi hợp tác chỉ muốn phần lợi về mình, là đối tượng mà bạn nên tránh xa.

Làm giàu bao giờ cũng vô cùng khó khăn. Chính vì vậy, bạn càng nên thận trọng!

Capro

15/03/2016